Mitos shuar relacionados con la siembra para la enseñanza y aprendizaje con estudiantes de 5° grado de la Unidad Educativa Comunitaria Intercultural Bilingüe “Chapints”

dc.contributor.advisorPaucar Pomboza, Carlos María
dc.contributor.authorSaquinaula Saquinaula, Patricio Abelardo
dc.contributor.authorTiwi Utitia, Darlin Guillermo
dc.date.accessioned2026-09-24T17:34:44Z
dc.date.issued2025-11-24
dc.descriptionThe Shuar myth related to planting is a key tool in the teaching and learning of 5th grade students at the Chapints Intercultural Bilingual Community Educational Unit. These ancestral narratives, passed down orally from generation to generation, provide an understanding of the origin of crops, respect for nature, and the spiritual connection to the earth. In the educational context, integrating Shuar myths into school activities promotes contextualized teaching that strengthens students' cultural identity. Through their pedagogical use, meaningful learning is promoted that combines ancestral knowledge with content from the official curriculum. The myths of Nunkui, Jempe, and Yakakua teach the importance of harmony between humans and nature for successful planting. Through dramatizations, storytelling, and reflective analysis, student participation and respect for cultural diversity are encouraged. This intercultural approach allows for more comprehensive learning that is rooted in the reality of the community. Thus, the Shuar myth becomes a didactic axis that transforms teaching into a living and culturally relevant process. Juu takat najánamuka nekaska aújmatsamu arakna, tii pénker jintínkratatin tura nekatin unuímiainia ewej uwi unuimiátainiam pujuinia Chapints. Juu aújmattsamu yaúnchuyan Etsérnaki winíniwai, aents nékainiak, pénker ichípsar araknan nékainiak, arantúkar tura nunka shiir iistinian jintiawai. Nekaska unuimiátainiam, jintiátniuiti shuar aújmatsamu takat unuímiamunam pénkeruchi nii tuyampa wininia nuna nekáwarat tusar. Papí aarma nujai tarímiat aents pujutaijiai métek jintinkir wétiniaiti. Imiánkaska aújmatsamu Nunkui, Jempe tura Yákakua jintínkrateawai aents kampúnniujai métek shiir arakan tsapantikiat tusa. Nakurustin, aartin, enentaímsar, iruntrar uchi unuimiainia nekás tarímiat aents pujutain arantúkarak tusar. Áintsank tarímiat aents pujutaín írutkamu nekatin pénker pujustin nii pujutairin iisar. Shuar aújmatsamu nekaska pénker takat najánkar yamáram jintínkrat nekamu ainia nujai tímiatrusrik nekátniun mash jintiawai.
dc.description.abstractEl mito shuar relacionado con la siembra representa una herramienta clave en la enseñanza y aprendizaje de los estudiantes de 5° grado de la Unidad Educativa Comunitaria Intercultural Bilingüe “Chapints”. Estas narraciones ancestrales, transmitidas oralmente de generación en generación, permiten comprender el origen de los cultivos, el respeto por la naturaleza y la conexión espiritual con la tierra. En el contexto educativo, integrar el mito shuar en las actividades escolares favorece una enseñanza contextualizada que fortalece la identidad cultural de los estudiantes. A través de su uso pedagógico, se promueve un aprendizaje significativo que combina conocimientos ancestrales con contenidos del currículo oficial. Por ejemplo, los mitos de Nunkui, Jempe y Yakakua, enseña la importancia de la armonía entre humanos y naturaleza para el buen desarrollo de la siembra. Mediante dramatizaciones, narraciones y análisis reflexivos, se fomenta la participación del estudiante y el respeto por la diversidad cultural. Este enfoque intercultural permite que el aprendizaje sea más integral y arraigado a la realidad de la comunidad. Así, el mito shuar se convierte en un eje didáctico que transforma la enseñanza en un proceso vivo y culturalmente pertinente.
dc.identifier.urihttps://repositorio.unae.edu.ec/handle/56000/4159
dc.language.isoes
dc.publisherUniversidad Nacional de Educación
dc.relation.ispartofseriesTFCOM; 15
dc.subjectMito shuar
dc.subjectIdentidad cultural
dc.subjectAprendizaje significativo
dc.subjectInterculturalidad
dc.subjectAujmatsamu shuar
dc.subjectNekatin yamaram
dc.subjectTarimiat aents
dc.subjectShuar myth
dc.subjectCultural identity
dc.subjectMeaningful learning
dc.subjectInterculturality
dc.titleMitos shuar relacionados con la siembra para la enseñanza y aprendizaje con estudiantes de 5° grado de la Unidad Educativa Comunitaria Intercultural Bilingüe “Chapints”
dc.typeThesis
dc.unae.paginacion108 páginas
dcterms.audienceTrabajo de Titulación: Licenciado/a en Ciencias de la Educación Intercultural Bilingüe
person.identifier.orcidorcid.org/0009-0003-9985-2368

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Entrega_original_TIC_Saquinaula_Patricio_Tiwi_Darlin_(1)[1].pdf
Tamaño:
2.15 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
20 B
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: