Cartilla pedagógica para reforzar los saberes y conocimientos de la medicina tradicional saraguro con los estudiantes de sexto grado del subnivel de Básica Media en la Unidad Educativa Comunitaria Intercultural Bilingüe “ABC” mediante áreas integradas

dc.contributor.advisorBrito, Juan Carlos
dc.contributor.authorFajardo Orellana, Erika Elizabeth
dc.contributor.authorCondo Guachún, Melany Paola
dc.date.accessioned2026-03-11T17:33:48Z
dc.date.issued2025-11-21
dc.descriptionKay llamkayka saraguro ishkay shimi kawsaypura suktaniki patay yachakukkunapi kinkin hampi yachaykunata sinchiyachinkapami kan, kayka shuk tantachi yachay kamukuwanmi rurashka kan. Shinami, pakta pakta ishkay shimi kawsaypura yachaywan, chikan chikan yachaykunawampish chakrushpa yachachina kan. Yachayñan taripayka shuk paradigma socio-critico, enfoque imaykanakak, alcance alliyuyachiy kakrikuchiypash kan, ashtawan, shuk llakta kikinrurayta charin. Pakta pakta chunka yachakukunawan llamkarkanchik. Paykunami kay yachaypa hillayta rurankapak yanaparkakuna. Shukpika, ñukanchik taripay hillaykunaka karkami: tapuykutichikuna, ayninakuk rikuriytapash kaycharkanchik, shinallatak chikankuna tukrikillkapi willayta mashkarkanchik. Tukuchinkapak, yachay kamukuka yachakukkunapi hampikuna yurakunapa kinkin yachaykuna sinchiyachiyta yanaparka, shuk ayninakuk rurayñanmanta ayllu llaktawan kamaykaypash, kikin kawasawallpakwan yachaypa hillay allitarurayta arinirkakuna. This study aims to strengthen the knowledge and understanding of traditional Saraguro medicine among sixth-grade students in the Intermediate Basic Education sublevel of the Intercultural Bilingual Community Educational Unit "ABC" through a teaching primer based on integrated subject areas. In this regard, in accordance with the characteristics of the Intercultural Bilingual Education (EIB) curriculum, the aim is to mainstream the different curricular areas so that children acquire interdisciplinary learning. The study follows a socio-critical paradigm with a qualitative approach and a descriptive and explanatory scope; furthermore, its design is ethnographic. We worked directly with ten students, who were our main input for the application of the teaching material. The techniques and instruments used were: field diaries, semi-structured interviews, participant observation, and bibliographical sources. As a result, the implementation of the educational booklet allowed children to reinforce and revalue the traditional knowledge of their locality, demonstrating significant learning about the use of medicinal plants through a participatory process with the community and evaluations that confirmed the effectiveness of the culturally relevant material.
dc.description.abstractEste trabajo tiene como objetivo reforzar los saberes y conocimientos sobre la medicina tradicional saraguro en los estudiantes de sexto grado del subnivel de Básica Media de la Unidad Educativa Comunitaria Intercultural Bilingüe “ABC”, mediante una cartilla pedagógica por áreas integradas. En este sentido, de acuerdo con las características del currículo de la Educación Intercultural Bilingüe (EIB), se pretende transversalizar las distintas áreas curriculares para que los niños adquieran un aprendizaje interdisciplinario. El estudio parte desde un paradigma socio-crítico con un enfoque cualitativo y alcance descriptivo y explicativo; además, su diseño es etnográfico. Se trabajó de forma directa con diez educandos, quienes fueron nuestros principales aportes para la aplicación del material didáctico. Por otra parte, las técnicas e instrumentos fueron: los diarios de campo, entrevistas semiestructuradas, la observación participante y la búsqueda de información en fuentes bibliográficas. Como resultado de la implementación de la cartilla pedagógica, los infantes reforzaron y revalorizaron los saberes tradicionales de su localidad, evidenciando aprendizajes significativos sobre el uso de plantas medicinales, a través de un proceso participativo con la comunidad y evaluaciones que confirmaron la efectividad del material con pertinencia cultural.
dc.description.cityAzogues
dc.identifier.urihttps://repositorio.unae.edu.ec/handle/56000/4006
dc.language.isoes
dc.publisherUniversidad Nacional de Educación
dc.relation.ispartofseriesTFEIB-PLK; 102
dc.subjectCartilla pedagógica
dc.subjectMedicina tradicional
dc.subjectMemoria
dc.subjectDualidad andina
dc.subjectYachay Kamuk
dc.subjectÑawpayachak hampi
dc.subjectYuyaycha
dc.subjectAntipak ishkayay
dc.subjectPedagogical primer
dc.subjectTraditional medicine
dc.subjectMemory
dc.subjectAndean duality
dc.terms.audienceTrabajo de Titulación de Licenciado/a en Ciencias de la Educación Intercultural Bilingüe
dc.titleCartilla pedagógica para reforzar los saberes y conocimientos de la medicina tradicional saraguro con los estudiantes de sexto grado del subnivel de Básica Media en la Unidad Educativa Comunitaria Intercultural Bilingüe “ABC” mediante áreas integradas
dc.typeThesis
dc.unae.paginacion91 páginas
person.identifier.orcidhttps://orcid.org/0000-0002-8607-3627

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
TFEIB-PLK-102.pdf
Tamaño:
2.91 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.71 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: