Elaboración de documentales educativos de la celebración andina Kapak Raymi del pueblo Saraguro como recurso pedagógico para la construcción de una educación intercultural en la UECIB ABC

dc.contributor.advisorDuchi Zaruma, Jose Antonio
dc.contributor.authorPulla Chocho, Kevin Esteban,
dc.contributor.authorQuintuña Aguilar, Ariana Yamileth
dc.date.accessioned2026-10-01T13:34:04Z
dc.date.issued2026-06-03
dc.descriptionKay taripayta charirka shina paktay documentales educativos rurayta, Saraguro llaktapak Kapak Raymi andina aknaymanta, shuk pedagógico didácticopash tiyakta shina, sinchiyachiynkapak Educación Intercultural Bilingüeta. Yachaykuna kallarimantaka ashtawan chinkarishkata, hillaykuna uyayrikukkuna rurayta yuyarishka, tecnologíata andina pamawayrikuyta chakruriyshka. Kay yachayta cualitativo ñanpa rurashka, etnográfico ruraywan, socio – critico yuyaywan wiñariyrka, chaypi rurashka karka rikuriyay participante tapuykutichi semi masmashka llaktapi alli rikshishka runakunaman. Pallay atikllakuna chaymanta akllana pankakunawan yachaykuna kallarimanta allichishka, aknanaykunata, sincretismota, jerarquía simbolicapash, chaykunami guionizaciónnkapak pukuy uyayrikukpash kimita hillaykuna digitales yuyayshay runamantarurashka yanapawan. Kay tukukkuna rikuchinmi kay documental mana pakchiyachak yanapakuna shina rikunachu ashtawan kuyukuychiyta intercultural yachana, chaymanta yachakukkuna kikinkunapak Kawsay e wiñaykawsay kutinriksin. Tukuchishpaka ninmi chay kikin llakta rurashka rikuchik pilikulakunaka, kikin kawsayta kawsachinkapakka ashtawan mutsurikmi kan; kaykunami ñawpa yuyakunata sumak yachayman tikrachin. Shinami ñawpa yachachishkakunata sakishpa, kikin kawsaymanta yachakunata, yachachiykunatapash pashkashpa kawsachun. This research aimed to develop educational documentaries about the Andean celebration of Kapak Raymi of the Saraguro people, as a pedagogical and didactic resource to strengthen Intercultural Bilingual Education. Given the progressive displacement of ancestral knowledge, the creation of audiovisual tools that integrate technology with the Andean worldview is proposed. The study was developed under a qualitative approach with an ethnographic design and a socio-critical paradigm, employing techniques such as participant observation and semi-structured interviews with prominent members of the community. Through data collection and the use of categorization sheets, ancestral knowledge related to ritual, syncretism, and symbolic hierarchy was systematized, which served as the basis for scriptwriting and audiovisual production supported by digital tools and artificial intelligence. The results indicate that the documentary, beyond being a technical tool, functions as a didactic mediator that energizes the intercultural classroom, allowing students to recognize themselves in their own culture and history. It is concluded that situated audiovisual production is a fundamental strategy for cultural revitalization, as it transforms collective memory into meaningful learning material that breaks with traditional educational models and decolonizes teaching and learning practices.
dc.description.abstractLa presente investigación tuvo como objetivo elaborar documentales educativos sobre la celebración andina del Kapak Raymi del pueblo Saraguro, como un recurso pedagógico y didáctico para fortalecer la Educación Intercultural Bilingüe. Ante el progresivo desplazamiento de los saberes ancestrales, se propone la creación de herramientas audiovisuales que integren la tecnología con la cosmovisión andina. El estudio se desarrolló bajo un enfoque cualitativo con un diseño etnográfico y paradigma socio – crítico, empleando técnicas como la observación participante y entrevistas semi estructuradas dirigidas a actores que destacan en la comunidad. A través de la recolección de datos y el uso de fichas de categorización, se sistematizaron saberes ancestrales relativos a la ritualidad, el sincretismo y la jerarquía simbólica, los cuales sirvieron de base para la guionización y producción audiovisual apoyada en herramientas digitales e inteligencia artificial. Los resultados indican que el documental, más allá de ser un soporte técnico, funciona como un mediador didáctico que dinamiza el aula intercultural, permitiendo que los estudiantes se reconozcan en su propia cultura e historia. Se concluye que la producción audiovisual situada es una estrategia fundamental para la revitalización cultural, pues esta transforma la memoria colectiva en un material de aprendizaje significativo que rompe con los modelos educativos tradicionales y descoloniza las prácticas de enseñanza y aprendizaje.
dc.identifier.urihttps://repositorio.unae.edu.ec/handle/56000/4201
dc.language.isoes
dc.publisherUniversidad Nacional de Educación
dc.subjectDocumental educativo
dc.subjectEducación intercultural
dc.subjectPueblo Saraguro
dc.subjectRaymikuna
dc.subjectRecursos pedagógicos
dc.subjectYachachina documental
dc.subjectYachay Intercultural
dc.subjectSaraguro llakta
dc.subjectYachachina ruraykuna
dc.subjectEducational documentary
dc.subjectIntercultural education
dc.subjectSaraguro Town
dc.subjectPedagogical resources
dc.titleElaboración de documentales educativos de la celebración andina Kapak Raymi del pueblo Saraguro como recurso pedagógico para la construcción de una educación intercultural en la UECIB ABC
dc.typeThesis
dc.unae.paginacion84 Páginas
dcterms.audienceTrabajo de Titulación: Licenciado/a en Ciencias de la Educación Intercultural Bilingüe
person.identifier.orcidorcid.org/0000-0001-6785-0542

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 5 de 5
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Declaratorias y cédulas 217EIB.pdf
Tamaño:
209.32 KB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Certificado del tutor 217EIB.pdf
Tamaño:
171.15 KB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Acta de defensa oral 217EIB.pdf
Tamaño:
325.02 KB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Trabajo de Titulación 217EIB.pdf
Tamaño:
1.51 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Cargando...
Miniatura
Nombre:
Reporte de similitud 217EIB.pdf
Tamaño:
3.41 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.19 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción: