Estrategias didácticas lúdicas enfocadas en la Enseñanza-Aprendizaje de la lengua Kichwa para estudiantes del 3° grado de Educación General Básica Intercultural Bilingüe
| dc.contributor.advisor | Cevallos Landi, Luis Fernando | |
| dc.contributor.author | Guzhñay Atancuri, María de los Ángeles | |
| dc.contributor.author | Sarzosa Erraez, Denis Alejandro | |
| dc.date.accessioned | 2026-09-30T21:26:33Z | |
| dc.date.issued | 2026-05-26 | |
| dc.description | Uchiyachiska yuyay Kay llamkay Yuyaykuna rurashkakunaka alliyachak yachayrurakkunapi kanmi, mayman shuk shuk yachay wasikunapi rurashkakunamanta. Chaypi rikurishka kan, ñawpa watakunamantapacha, yachana ukupi tukuy imakuna sasachakuykuna tiyan, ashtawan kichwa shimi yachachina–yachakuna ñanpi, maypimi yachachikkuna yachachin yachakukkunaman. Kay llamkayka llukshishka kan pukllaywan rurashka yachachina ñankunata ruraypi, kichwa shimi yachachina–yachakuna sinchiyachinapak. Chayrayku rurana karka shuk malla curricular kamachiyta, kichwa shimi yachachina–yachakuna ashtawan alli tukuchinapak 3° grado Educación General Básica Intercultural Bilingüe ukupi, yachachina ñankuna Ecuador llaktapi manarak estandarización nishka kanchu. Hatun yuyayka kan pukllaywan rurashka yachachina ñankunata churan, kichwa shimi yachachina–yachakuna sinchiyachinapak. Metodologíaka cualitativo ñanwan rurashka karka, paradigma sociocrítico nishkawan, descriptivo patapi kan, chaymanta investigación-acción ruraywan; chaywan atipashka karka, kutichiy yachay wasipi rikurishka munaykunata. Chaypi ayniynakushka karka, chusku yachakukkuna, yachakuna ukupa yachachik, taytamamakuna, shinallatak yachay wasi pusak karka. Yachaykunata tantachinapak apishka karka, observación participante, entrevistas semiestructuradas, diario de campo, fichas de observación; ashtawanka, kay llamkay ruraypi revisión documental nishkaka yanapashka karka. Shinallatak, tarishka ruraykuna rikuchin yachakukkuna kichwa shimimanta wakin yachaykuna charishkata. Icha, pukllaywan rurashka yachachina ñankunata planificaciónkunapi churashpa, matriz de contenidos kichwa currículo nishkamanta apamushka yuyaywan, ashtawan hatun kallpachishka karka munay, ayniynapash yachaypash kichwa shimi yachakuy yachana ukupi. Tukuy tukuchiykunapi rikurishka pukllaywan rurashka yachachina ñankuna alli yanapan kichwa shimi yachakuyta 3° grado yachakukkuna ukupi; chaywanmi sinchiyachin rimayta y punchapi kawsaypi apayta, shinallatak kichwa shimi yupaychayta wañushka ama tukuchun nishpa wakaychanata, ishkay shimi kawsaypurachik yachakuy kuska ukupi karka. The present research stems from experiences gained during pre-professional internships in diverse settings. These internships have revealed a variety of problems in classrooms, particularly regarding the teaching-learning methods employed by teachers in the Kichwa language. This work focuses on developing playful teaching strategies for Kichwa language instruction. To achieve this, a proposed curriculum framework was created to strengthen kichwa language teaching and learning in the third grade of Intercultural Bilingual Basic General Education, as teaching processes are not yet standardized in Ecuador. The overall objective is to implement playful teaching strategies to strengthen the teaching and learning of the Kichwa language. The methodology was developed from a qualitative approach, using the socio-critical paradigm, with a descriptive scope and action research, which allowed for addressing the needs identified within the educational context. Participants included four students, the classroom teacher, parents, and the school administrator. Data collection techniques included participant observation, semi-structured interviews, field notes, and observation sheets. Additionally, document review was an important element in the development of this curriculum integration project. Furthermore, the results showed that the students had some prior knowledge of the Kichwa language. However, with the application of playful teaching strategies through lesson plans based on the content matrix developed from the Kichwa curriculum, increased motivation, participation, and Kichwa learning in the classroom were achieved. Finally, it was confirmed that playful teaching strategies contribute significantly to the learning of the Kichwa language and knowledge in 3rd grade students, strengthening communication as well as everyday use, promoting the revaluation and preservation of the language, within the context of Intercultural Bilingual Education. | |
| dc.description.abstract | La presente investigación se origina a partir de las experiencias que se han llevado a cabo en las practicas pre-profesionales, experimentadas en diversos entornos, en la cual se ha observado desde ciclos anteriores que en los salones de clases existe una diversidad de problemas, en particular en la forma de enseñanza-aprendizaje de la lengua kichwa. Este trabajo se enfoca en la construcción de estrategias didácticas lúdicas enfocadas en la enseñanza-aprendizaje de la lengua kichwa, para ello fue necesaria la creación de una propuesta de malla curricular para fortalecer la enseñanza-aprendizaje de la lengua kichwa en el 3° grado de Educación General Básica Intercultural Bilingüe, ya que los procesos de enseñanza aún no se encuentran estandarizados en el Ecuador. El objetivo general se enfoca en implementar estrategias didácticas lúdicas para el fortalecimiento de la enseñanza-aprendizaje de la lengua kichwa. La metodología se desarrolló desde un enfoque cualitativo, utilizando el paradigma sociocrítico, con un alcance descriptivo y la investigación-acción, lo que permitió responder a las necesidades identificadas dentro del contexto educativo. La participación fue de cuatro estudiantes, docente del aula, padres de familia y el directivo de la institución, para poder realizar la recolección de información se emplearon técnicas como la observación participante, entrevistas semiestructuradas, diario de campo y fichas de observación, adicionalmente, la revisión documental fue un elemento importante en la construcción de este trabajo de integración curricular. Por otra parte, los resultados evidenciaron que los estudiantes tenían cierto conocimiento de la lengua kichwa. Sin embargo, con la aplicación de las estrategias didácticas lúdicas mediante planificaciones basándose en la matriz de contenidos elaborada desde el currículo kichwa, se logró el incremento en la motivación, participación y el aprendizaje del kichwa en el aula de clases. Finalmente se pudo constatar que las estrategias didácticas lúdicas contribuyen de manera significativa al aprendizaje de la lengua kichwa y conocimiento en los estudiantes de 3° grado, fortaleciendo en la comunicación como al uso cotidiano, promoviendo la revalorización y preservación de la lengua, dentro del contexto de la Educación Intercultural Bilingüe. | |
| dc.identifier.uri | https://repositorio.unae.edu.ec/handle/56000/4199 | |
| dc.language.iso | es | |
| dc.publisher | Universidad Nacional de Educación | |
| dc.subject | Estrategias didácticas lúdicas | |
| dc.subject | Enseñanza-aprendizaje | |
| dc.subject | Lengua kichwa | |
| dc.subject | Educación intercultural bilingüe | |
| dc.subject | Revitalización lingüística | |
| dc.subject | Playful teaching strategies | |
| dc.subject | Teaching - learning | |
| dc.subject | Kichwa language | |
| dc.subject | Intercultural bilingual education | |
| dc.subject | Linguistic revitalization | |
| dc.subject | Pukllaywan yachachinkapan ñankuna | |
| dc.subject | Yachachina–yachakuna | |
| dc.subject | Kichwa shimi | |
| dc.subject | Ishkay shimi kawsaypurachik yachakuy | |
| dc.subject | Shimiyachay kutinkawsariy | |
| dc.title | Estrategias didácticas lúdicas enfocadas en la Enseñanza-Aprendizaje de la lengua Kichwa para estudiantes del 3° grado de Educación General Básica Intercultural Bilingüe | |
| dc.type | Thesis | |
| dc.unae.paginacion | 115 páginas | |
| dcterms.audience | Trabajo de Titulación: Licenciado/a en Ciencias de la Educación Intercultural Bilingüe | |
| person.identifier.orcid | orcid.org/0000-0001-9505-7023 |
Archivos
Bloque original
1 - 5 de 5
Cargando...
- Nombre:
- Trabajo de titulación 215EIB.pdf
- Tamaño:
- 1.64 MB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Cargando...
- Nombre:
- Certificado del tutor 215EIB.pdf
- Tamaño:
- 130.33 KB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Cargando...
- Nombre:
- Reporte de similitud 215EIB.pdf
- Tamaño:
- 1.64 MB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Cargando...
- Nombre:
- Declaratorias y cédulas 215EIB.pdf
- Tamaño:
- 801.98 KB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Cargando...
- Nombre:
- Acta de defensa oral 215EIB.pdf
- Tamaño:
- 207.38 KB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Bloque de licencias
1 - 1 de 1
Cargando...
- Nombre:
- license.txt
- Tamaño:
- 1.19 KB
- Formato:
- Item-specific license agreed upon to submission
- Descripción:
